Monthly Archives: Ιουνίου 2020

1

The Ends of the World – Peter Brannen.

Προχωρούμε σε μια έκτη μαζική εξαφάνιση; Αυτό το βιβλίο είναι ένα ταξίδι στο παρελθόν για να αξιολογήσουμε το μέλλον μας.

Ο βραβευμένος επιστημονικός δημοσιογράφος Peter Brannen επισημαίνει ότι η ζωή είναι εξαιρετικά εύθραυστη, «μία λεπτή επικάλυψη ενδιαφέρουσας χημείας σε μια κατά τα άλλα ασήμαντη, δροσερή μπάλα από πέτρα». Τόσο εύθραυστη, που στην ιστορία του πλανήτη υπήρξαν πέντε μαζικές εξαφανίσεις, στις οποίες σχεδόν όλη η ζωή είχε εξαλειφθεί. Το ερώτημα που κρέμεται από αυτό το βιβλίο είναι, εάν το τρέχον πιο κυρίαρχο είδος στον πλανήτη πρόκειται να προκαλέσει μια έκτη μαζική εξαφάνιση .

Για να απαντήσουμε σε αυτό, ο Brannen μας φέρνει πίσω εκατομμύρια χρόνια «για να δούμε τον κόσμο μέσα από το φακό της γεωλογίας, οπότε να δούμε τον κόσμο για πρώτη φορά».

Για περίπου 4 δισεκατομμύρια χρόνια η Γη ήταν ένας άψυχος, σιωπηλός πλανήτης. Τίποτε δεν περπατούσε στα βουνά της, τίποτε δεν κολυμπούσε στις θάλασσες της και τίποτε δεν πετούσε στην ατμόσφαιρα της. Ο πλανήτης μας ήταν μία έρημη γη για το 90% της μέχρι τώρα ιστορίας της. (Ας το έχουμε αυτό υπ’ όψιν μας, ενόσω ερευνούμε τους γύρω πλανήτες για ύπαρξη ζωής).

Τα χρόνια μεταξύ 1,85 δισεκατομμύρια και 850 εκατομμύρια ήταν τόσο ήσυχα, που οι απανταχού γεωλόγοι τα έχουν βαφτίσει ως το «βαρετό δισεκατομμύριο». Κατόπιν και περί τα 635 εκατομμύρια χρόνια πριν ένας μικρός ψίθυρος πολύπλοκης ζωής εμφανίστηκε στο Ομάν. To 24-ισοπροπυλοχολεστένιο, ένα οργανικό μόριο που παράγεται από συγκεκριμένους σπόγγους. Ναι, η ζωή ξεκίνησε από τα ταπεινά σφουγγάρια! Αρκετά “παρακατιανή” φαντάζει η καταγωγή αυτή για τον σημερινό Homo Sapiens και το Ανρωπόκαινο του.

Ας πάρουμε λοιπόν τα πράγματα ή μάλλον -για να ακριβολογούμε- τις καταστροφές, από την αρχή.

Τι εστί μαζική εξαφάνιση; Μαζική εξαφάνιση ορίζεται «κάθε γεγονός στο οποίο περισσότερα από τα μισά είδη της γης εξαφανίζονται σε λιγότερο από ένα εκατομμύριο χρόνια».

-Ορδοβιακή Εξαφάνιση. Τα γεγονότα εξαφάνισης των Ορδοβικών – Σιλουρίων , όταν συνδυάζονται, αποτελούν το δεύτερο μεγαλύτερο από τα πέντε μεγάλα γεγονότα εξαφάνισης στην ιστορία της Γης ως προς το ποσοστό των γενών που εξαφανίστηκαν. 445 εκατομμύρια χρόνια πριν.

-Ύστερη Δεβόνια Εξαφάνιση. Συνολικά, το 19% όλων των οικογενειών και το 50% όλων των γενών εξαφανίστηκαν. 374 και 359 εκατομμύρια χρόνια πριν.

– Η Πέρμια Εξαφάνιση. Ή αλλιώς ο «Μέγιστος Θάνατος» . Είναι το πιο σοβαρό γνωστό γεγονός εξαφάνισης της Γης , με έως και 96% όλων των θαλάσσιων ειδών και το 70% των χερσαίων σπονδυλωτών να εξαφανίζονται . Επίσης είναι η μεγαλύτερη γνωστή μαζική εξαφάνιση εντόμων . Περίπου το 57% όλων των βιολογικών οικογενειών και το 83% όλων των γενών εξαφανίστηκαν! Η .. βασίλισσα των εξαφανίσεων έλαβε χώρα περί τα 252 εκατομμύρια χρόνια πριν.

-Η Τριασική Εξαφάνιση. Έλαβε χώρα περί 201 εκατομμύρια χρόνια πίσω επηρεάζοντας βαθιά τη ζωή στην ξηρά και στους ωκεανούς. Στις θάλασσες, μια ολόκληρη τάξη ( οι κωνόδοντες ) και το 23-34% των θαλάσσιων γενών εξαφανίστηκαν. Στην ξηρά τα κροκοδειλόμορφα και τα πρωτοθηλαστικά.

– H Κρητιδική Εξαφάνιση. Μια ξαφνική μαζική εξαφάνιση των τριών τετάρτων των ειδών φυτών και ζώων στη Γη , περίπου 66 εκατομμύρια χρόνια πριν. Το φαινόμενο K-Pg όπως ονομάστηκε, χαρακτηρίζεται από ένα λεπτό στρώμα ιζήματος που ονομάζεται όριο K-Pg , το οποίο μπορεί να βρεθεί σε ολόκληρο τον κόσμο σε θαλάσσια και χερσαία πετρώματα. Ο οριακός άργιλος εμφανίζει υψηλά επίπεδα του μεταλλικού ιριδίου , το οποίο είναι σπάνιο στο φλοιό της Γης , αλλά είναι άφθονο σε αστεροειδείς…

-Η Εξαφάνιση του Ύστερου Πλειστόκαινου περί τα 50.000 χρόνια πριν. Η εξαφάνιση αυτή ταυτίστηκε με την εξαφάνιση των μεγάλων θηλαστικών συμπεριλαμβανομένων των μαμούθ, των μαστόδοντων, των γιγαντιαίων ιπποπόταμων και των μαχαιρόδοντων αιλουροειδών.

Μία από τις πρώτες ερωτήσεις που έρχονται στο νου του αναγνώστη είναι, πόσο καιρό διήρκησαν αυτές οι εξαφανίσεις;

Η χρονική διάρκεια ποικίλει. Από λίγες γεωλογικές στιγμές (η κάθε γεωλογική στιγμή μεταφράζεται σε 20.000 χρόνια) έως και τα 25.000.000 χρόνια που διήρκησε η Δεβόνια καταστροφή.

Ποια γεγονότα επέφεραν ή δύνανται να επιφέρουν μελλοντικά την σχεδόν ολοκληρωτική εξαφάνιση της ζωής στον πλανήτη μας;

Οι τεράστιες ποσότητες του διοξειδίου του άνθρακα, του υδρογόνου και του μεθανίου. Οι όξινοι ωκεανοί. Οι αλογονοάνθρακες που ανατινάζουν κυριολεκτικά το στρώμα του όζοντος αφήνοντας την υψηλή ραδιενέργεια να περνά στην ατμόσφαιρα. Οι γεμάτες νευροτοξίνες εκρήξεις των ηφαιστείων. Οι όξινες βροχές. Οι υψηλότατες θερμοκρασίες που ούτε τα έντομα δεν μπορούν να αντέξουν. Οι μεγατυφώνες που τρέχουν με πάνω από 800 χλμ την ώρα. Σεισμοί των 11 και 12 Ρίχτερ. Οι πτώσεις κομητών κι αστεροειδών. Τα παραπάνω είναι κάποια από αυτά τα γεγονότα!

Ας θυμηθούμε (ιστορικά) την έκρηξη του ηφαιστείου Κρακατόα τον Αύγουστο του 1883. Το πλοίο Norham Castle έπλεε 65 χλμ μακριά από το ηφαίστειο. Τα τύμπανα των αυτιών του πληρώματος έσπασαν, γράφει ο καπετάνιος του πλοίου στο ημερολόγιο του. Ο ήχος του Κρακατόα ακούστηκε περί τα 5.000 χλμ μακριά κι έκανε το γύρο της Γης 4 φορές, αναφέρει ο Brannen. «Ας πάρουμε το Κρακατόα κι ας το πολλαπλασιάσουμε 500.000 φορές για να φτάσουμε στο τι μπορεί να προκαλέσει η πρόσκρουση ενός αστεροειδούς σαν τον Chicxulub* στον πλανήτη»! Αλλά και μικρότερες ηφαιστειακές εκρήξεις από αυτή του Κρακατόα μπορεί να ρίξουν έως και 0,5 βαθμούς Κελσίου την μέση θερμοκρασία της Γης για 3 με 4 χρόνια. Χμ, νομίζω πως πειστήκαμε!

Όπως προειδοποιεί ο συγγραφέας, ο τρόπος προετοιμασίας μας για την πιθανότητα ενός έκτου μεγάλου γεγονότος εξαφάνισης μπορεί να είναι «υπαρξιακός, ακόμη και κοσμολογικά, επακόλουθος».

«Ερευνώντας αυτές τις αρχαίες καταστροφές, περίμενα να βρω μια ιστορία τόσο τακτοποιημένη και ξεκάθαρη όσο αυτή για τον αστεροειδή* που σκότωσε τους δεινόσαυρους. Αυτό που βρήκα αντ “ αυτού ήταν ένα σύνορο της ανακάλυψης με πολλά ακόμη γεγονότα που περιμένουν να αποκαλυφθούν, και μια ιστορία που εξακολουθεί να καλύπτεται σε μεγάλο βαθμό από την ομίχλη του αχανούς χρόνου.» παραδέχεται ο Brannen.

Μέσα από συνεντεύξεις με εξέχοντες γεωλόγους και παλαιοντολόγους, όπως οι Paul Olsen του Πανεπιστημίου της Κολούμπια, Charles Mitchell του Πανεπιστημίου του Μπάφαλο και Lauren Sallan του Πανεπιστημίου Πρίνστον, αλλά και μέσα από τα ταξίδια που έκανε σε ΗΠΑ και Καναδά, ο Brannen μας καταθέτει ένα εκλαϊκευμένο κι ευχάριστο στην ανάγνωση επιστημονικό βιβλίο. Είναι επίσης ένα ταξιδιωτικό βιβλίο που η γραφή του έχει μία ευπρόσδεκτη ελαφρότητα του τύπου “Ας δούμε τι μπορούμε να βρούμε”.

O ενθουσιασμός του συγγραφέα για όλα τα πλάσματα και η παθιασμένη περιέργειά του μειώνουν τον απογοητευτικό τόνο του βιβλίου κάνοντας τους αναγνώστες με λίγο ή καθόλου υπόβαθρο στη γεωλογία ή την παλαιοντολογία να χαθούν στο λαβύρινθο των πλασμάτων και στη χρονολογία τεκτονικών γεγονότων. (Το έκανα).

Ο συγγραφέας παραμένει ανοιχτός σε δυνατότητες και είναι ελπιδοφόρος για το μέλλον της ανθρωπότητας στη Γη και τους γαλαξίες πέρα από αυτήν. Ο Brannen επισημαίνει ότι ο γεωλογικός χρόνος είναι πολύ μεγάλος. Αν λοιπόν η Γη βρίσκεται σε πτώση, θα χρειαστεί κάμποσο από αυτόν!

Μέχρι που γραφόντουσαν αυτές οι γραμμές, το βιβλίο δεν έχει κυκλοφορήσει (ακόμη;) στα Ελληνικά. Το ΔΤ του πρωτότυπου, αγγλικού version μπορείτε να το δείτε εδώ https://books.gr/product/the-ends-of-the-world/

Καλή ανάγνωση.

Ειρήνη Μανδηλαρά

1

«Τα υπέρ και τα κατά των βιβλίων «τσέπης».

Αντιγράφω τα highlights από το άρθρο του youthspot,eu «Τα υπέρ και τα κατά των βιβλίων «τσέπης».

Βιβλίο κανονικής κοπής ή βιβλίο «τσέπης»; Ένας διαρκής πόλεμος μεταξύ αναγνωστών, ιδίως στις χώρες του εξωτερικού, αποτελεί η επιλογή αυτή της έκδοσης διαφόρων συγγραμμάτων. Τα τελευταία χρόνια έχει γίνει μια αξιοσημείωτη προσπάθεια να γνωρίσει το ελληνικό αναγνωστικό κοινό τα pocket sized books. Ας δούμε λοιπόν τα θετικά και τα αρνητικά τους ένα προς ένα:

Pros(+++).

1) Τιμή
Φυσικά ο No 1 λόγος πάνω στον οποίο στηρίζεται ολόκληρη η ύπαρξη των mini εκδόσεων είναι η προνομιακή τους τιμή. Δεν είναι λίγο πιο οικονομικά από τις κλασικές εκδόσεις• είναι εξωφρενικά φτηνά! Ορισμένες φορές η τιμή τους είναι η υποτριπλάσια από την αντίστοιχη των κανονικών..

2) Οικονομία χώρου
Σε κάθε περίπτωση το να έχεις πολλά βιβλία είναι πολύ πολύ καλό. Εκτός από όταν πρέπει να τα χωρέσεις στην βιβλιοθήκη σου! Εκείνη τη στιγμή κάθε όνειρο για μια minimal περιποιημένη βιβλιοθήκη διαλύεται. Εκείνη ακριβώς τη δύσκολη ώρα έρχεται το βιβλίο τσέπης να σε στηρίξει!..

3) Φιλικό προς το περιβάλλον
Και για τους οικολόγους τα νέα είναι ευχάριστα. Οι εκδόσεις αυτές είναι εξαιρετικά φιλικές προς το περιβάλλον. Ειδικά τα ονομαζόμενα paperback books, τα βιβλία δηλαδή με το μαλακό, χάρτινο εξώφυλλο και οπισθόφυλλο μπορείς κατευθείαν να τα στείλεις για ανακύκλωση χωρίς να χρειαστεί αν αφαιρέσεις κάποιο μέρος τους.

Cons (- – – ).

1) Μικρά γράμματα
Εδώ υπάρχει μεγάλο θέμα και όχι μόνο για τους μεσήλικες και υπερήλικες που επιθυμούν να διαβάσουν και τους εμποδίζει η πρεσβυωπία. Οποιοσδήποτε και να προσπαθήσει για πρώτη φορά να διαβάσει βιβλίο τσέπης στα πέντε λεπτά θα αισθάνεται ότι τυφλώθηκε…

2) Φύλλο ριζόχαρτο
.. Αυτό σε συνδυασμό τώρα με τα μικρά γράμματα καθιστούν την ανάγνωση ένα αρκετά κουραστικό άθλημα (αν και έχει παρατηρηθεί ότι στις καινούργιες εκδόσεις έχει γίνει μια προσπάθεια να γίνει το φύλλο λιγότερο see-through και κατά συνέπεια η ανάγνωση λίγο πιο ανθρώπινη).

3) Ευθραυστότητα
.. Το πιο συχνό πρόβλημα με τις κανονικές εκδόσεις είναι να «τσακίζει» το βιβλίο στη μέση (και όλοι εμείς οι ψυχαναγκαστικοί να αρρωσταίνουμε). Τα βιβλία τσέπης όχι μόνο τσακίζουν στην μέση, τσακίζουν και στην άκρη, πάνω, κάτω, δεξιά, αριστερά και διαγώνια. Γι’ αυτό πρέπει να χρήζουν ιδιαίτερης μεταχείρισης αν ο ιδιοκτήτης επιθυμεί να τα έχει στην κατοχή του χωρίς απώλειες.

Όλο το άρθρο εδώ https://cutt.ly/ouFhhjf

Στη φωτογραφία κολάζ της Jan Swanson με τίτλο Bird with Pocketbook

1

Η ΔΙΕΡΜΗΝΕΑΣ – ANNETE HESS

«Η Διερμηνέας» αποτελεί το βιβλίο – ντεμπούτο της συγγραφέως Annette Hess και ήδη από τους πρώτους μήνες της κυκλοφορίας του χαρακτηρίστηκε ως διεθνές bestseller.

Στο επίκεντρο του μυθιστορήματος είναι η Eva Bruhn, μία περίπλοκη και στοχαστική γυναίκα που βρίσκεται στο μέσο μιας σημαντικής στιγμής στην Ιστορία. Η Eva είναι μεταφράστρια που ζει στην Φρανκφούρτη, και δεν ανησυχεί παρά για την πρώτη συνάντηση μεταξύ του πλούσιου μελλοντικού συζύγου της, Jurgen Schoormann, και των γονιών της, Ludwig και Edith Bruhn. Είναι ιδιαίτερα αγχωμένη για το πότε ο Jurgen θα τη ζητήσει σε γάμο από τον πατέρα της.

Ο Ludwig και η Edith Bruhn είναι ιδιοκτήτες του «Γερμανικού Μαγειρείου», ενός εστιατορίου σε έναν όχι και τόσο αριστοκρατικό δρόμο. Η Eva ζει σε ένα διαμέρισμα πάνω από το εστιατόριο με τους γονείς της, την υπέρβαρη και ελκυστική αδερφή της, την Annegret και τον πολύ μικρότερο αδερφό της, τον Stefan. Η Annegret είναι νοσοκόμα στο τοπικό νοσοκομείο που φροντίζει νεογέννητα βρέφη. Ο Stefan είναι κακομαθημένος και άτακτος.

Ο Jurgen ζει σε ένα αρχοντικό στα περίχωρα της Φρανκφούρτης. Είναι ο μοναχογιός ενός πολύ πλούσιου επιχειρηματία της Γερμανίας. Υπάρχει μια τέτοια διαφορά μεταξύ της οικογένειας Bruhn και της οικογένειας Schoormann, που η Eva αναρωτιέται αν μπορεί να γεφυρωθεί.

Κατά τη διάρκεια της πρώτης επίσκεψης του Jurgen στο σπίτι των Bruhn η Eva δέχεται ένα επείγον τηλεφώνημα εργασίας. Πιστεύει ότι δεν θα έχει παρά να μεταφράσει για άλλη μία φορά από τα Πολωνικά, κάποια αστική αγωγή σε σχέση με ελαττωματικά εξαρτήματα και για τις ζημιές που προκλήθηκαν σε κάποιο κινητήρα. Γρήγορα ανακαλύπτει ότι έκανε λάθος. Της ζητούν να μεταφράσει μαρτυρίες Πολωνών επιζώντων του Άουσβιτς…

«Και σε περίπτωση που δεχτείτε, αρχίστε να μαθαίνετε και το αναγκαίο λεξιλόγιο».
«Τι εννοείτε; Στρατιωτική ορολογία;»
«Όλες τις πιθανές λέξεις για το πώς μπορεί κανείς να σκοτώσει έναν άνθρωπο».

Η Δίκη του Άουσβιτς (στην Γερμανική γλώσσα ως der Auschwitz-Prozess, ή der zweite Auschwitz-Prozess, (= η δεύτερη Δίκη του Άουσβιτς)) ήταν μια σειρά από δίκες που διεξήχθησαν από τις 20 Δεκεμβρίου 1963 ως τις 19 Αυγούστου 1965 στο μέγαρο Bürgerhaus Gallus της Φρανκφούρτης με κατηγορούμενους είκοσι δύο άνδρες οι οποίοι, σύμφωνα με την Γερμανική νομοθεσία, είχαν ανάμιξη σε εγκληματικές ενέργειες που διαπράχθηκαν κατά το Ολοκαύτωμα στο Στρατόπεδο συγκέντρωσης Άουσβιτς – Μπιρκενάου . Οι άνδρες αυτοί χαρακτηρίστηκαν ως μεσαίοι ή χαμηλόβαθμοι αξιωματούχοι στο σύμπλεγμα του στρατοπέδου. Αντίθετα από την πρώτη δίκη του Άουσβιτς που έγινε το 1947 ενώπιον του Ανώτατου Εθνικού Δικαστηρίου της Πολωνίας, οι δίκες στη Φρανκφούρτη δεν βασίστηκαν στον νομικό ορισμό των εγκλημάτων κατά της Ανθρωπότητας, όπως αυτά αναγνωρίζονται από τη διεθνή νομοθεσία, αλλά σύμφωνα με τους νόμους της τότε Ομοσπονδιακής Γερμανίας.

Η Eva επηρεάζεται βαθύτατα καθώς μεταφράζει από τα Πολωνικά στα Γερμανικά τις μαρτυρίες των Πολωνών μαρτύρων κατηγορίας, αλλά δεν καταλαβαίνει γιατί οι γονείς της, η Edith και ο Ludwig, δεν φαίνεται να ενδιαφέρονται για τη δίκη. Η Eva μαζί με την υπόλοιπη ομάδα ταξιδεύει στο Άουσβιτς κι εκεί ανακαλύπτει τα μεγάλα και έως τότε καλά κρυμμένα μυστικά της οικογενείας της για το ρόλο του πατέρα της στη διάρκεια του πολέμου.

Στο boersenblatt.net , σε συνέντευξη που έδωσε η Hess αναφορικά με το πώς «γεννήθηκε» η ηρωίδα της η Eva, η συγγραφέας απάντησε :

«Άκουσα τις 400 ώρες της δίκης του Άουσβιτς πριν από μερικά χρόνια – αρχικά από καθαρό ενδιαφέρον. Εντυπωσιάστηκα βαθιά από μία Πολωνέζα διερμηνέα η οποία, με τον ήρεμο, ακριβή και αξιόπιστο τρόπο της, έδινε στους μάρτυρες ασφάλεια. Αυτή η γυναίκα συνέβαλε πολύ στο γεγονός ότι οι άνθρωποι βρήκαν τη δύναμη να αφηγηθούν τις κακές εμπειρίες τους μπροστά στους βασανιστές τους. Η δεύτερη έμπνευση για την Eva ήταν η μητέρα μου, γεννημένη το 1942, η οποία έκανε αφελώς και ανυποψίαστα σχέδια για το μέλλον τη δεκαετία του 1960: να παντρευτεί, να αποκτήσει παιδιά, να χτίσει ένα σπίτι. Θα μπορούσα να γράψω για το θέμα του Ολοκαυτώματος μέσα από μια αφελής προοπτική. Θέλω οι αναγνώστες να βιώσουν για άλλη μια φορά αυτό που εμείς οι άνθρωποι είμαστε ικανοί.»

Όταν η Hess ρωτήθηκε αναφορικά με την κυκλοφορία του βιβλίου της σε 20 χώρες, συμπεριλαμβανομένου του Ισραήλ, και το τι σήμαινε αυτό για εκείνη, απάντησε:

«Είμαι συγκλονισμένη από την επιτυχία γιατί δεν το περίμενα καθόλου. Αλλά η ιστορία της Eva είναι προφανώς παγκόσμια. Η συνειδητοποίησή του ότι η ιστορία της χώρας σου συνδέεται άρρηκτα με την ιστορία της οικογένειάς σου είναι παγκόσμια.. Επειδή υπάρχουν στο παρελθόν σκοτεινά κεφάλαια σε κάθε χώρα (αν και δεν είναι συγκρίσιμα με τα εγκλήματα των Γερμανών). Και όλοι που ζουν σήμερα επηρεάζονται από την καταγωγή και την οικογένειά τους. Το Τραύμα παραλείπει γενιές και κληρονομείται. Το ξέρουμε τώρα. Επομένως, υπάρχει ανάγκη για αποκάλυψη και επεξεργασία της ιστορίας κάποιου. Επειδή μόνο έτσι το τραύμα μπορεί να επουλωθεί.»

Το βιβλίο κυκλοφόρησε στα Ελληνικά τον Απρίλιο του 2020 κι όσο κι αν είναι επώδυνο, πρέπει να διαβαστεί.
Ειρήνη Μανδηλαρά.