Monthly Archives: Αυγούστου 2019

Η ελάχιστη αλλαγή του κλίματος της Γης θα εξαφανίσει σχεδόν το 10% της βιοποικιλότητας της. Είμαστε έτοιμοι;;;

Την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές μόνο το 85% των πυρκαγιών της Αμαζονίας έχει τεθεί υπό μερικό έλεγχο. Μεγάλης έκτασης πυρκαγιές μαίνονται και στα τροπικά δάση της Κεντρικής Αφρικής. Ο δορυφόρος της NASA έχει καταγράψει την τεράστια φωτιά σαν μία κόκκινη αλυσίδα που απλώνεται από την Αγκόλα, περνά το Κονγκό, τη Μοζαμβίκη και καταλήγει στη Μαδαγασκάρη. Το Great Barrier Reef Marine Park Authority στην Αυστραλία μόλις υποβάθμισε τη κατάσταση του μεγάλου κοραλλιογενούς υφάλου από «κακή» σε «πολύ κακή» στην έκθεση της που ανανεώνεται κάθε 5 χρόνια, απόρροια της υπερθέρμανσης των ωκεανών.

Οι «πνεύμονες» της Γης μας ασφυκτιούν, οι θάλασσες μας με τη σπάνια βιοποικιλότητα τους αργοπεθαίνουν, η ανεξέλεγκτη, ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή είναι δυστυχώς η νέα πραγματικότητα.
Το κλίμα της Γης από τη δημιουργία της αλλάζει συνεχώς.

Οι περισσότερες από αυτές τις κλιματολογικές αλλαγές οφείλονταν σε πολύ μικρές παραλλαγές της τροχιάς της Γης που αλλάζουν την ποσότητα ηλιακής ενέργειας που λαμβάνει ο πλανήτης μας. Τα τελευταία 650.000 χρόνια υπήρξαν επτά κύκλοι παγετώδους προόδου και υποχώρησης, με το απότομο τέλος της τελευταίας εποχής των παγετώνων πριν από περίπου 7.000 χρόνια να σηματοδοτεί την αρχή της εποχής του σύγχρονου κλίματος – και του ανθρώπινου πολιτισμού. Η τρέχουσα τάση αύξησης της θερμοκρασίας έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή το μεγαλύτερο μέρος της είναι εξαιρετικά πιθανό (μεγαλύτερη από 95% πιθανότητα) να είναι το αποτέλεσμα της ανθρώπινης δραστηριότητας από τα μέσα του 20ου αιώνα και να προχωρά με ρυθμό που δεν έχει προηγούμενο για δεκαετίες έως χιλιετίες… Η Διακυβερνητική Επιτροπή για την Αλλαγή του Κλίματος είναι σαφής. «Τα επιστημονικά στοιχεία για τη θέρμανση του κλιματικού συστήματος είναι αναμφισβήτητα.»

Οι δορυφόροι που βρίσκονται σε τροχιά γύρω από τη Γη και άλλες τεχνολογικές εξελίξεις έχουν επιτρέψει στους επιστήμονες να δουν τη μεγάλη εικόνα, συλλέγοντας πολλά διαφορετικά είδη πληροφοριών σχετικά με τον πλανήτη μας και το κλίμα του σε παγκόσμια κλίμακα. Αυτό το σύνολο δεδομένων, που συλλέγονται εδώ και πολλά χρόνια, αποκαλύπτει τα σημάδια ενός μεταβαλλόμενου κλίματος. Το διοξειδίου του άνθρακα και άλλα αέρια έχουν την ικανότητα να παγιδεύουν τη θερμότητα, κάτι το οποίο έχει αποδειχτεί ήδη από τα μέσα του 19ου αιώνα. Η ικανότητά τους να επηρεάζουν τη μεταφορά της υπέρυθρης ενέργειας μέσω της ατμόσφαιρας είναι η επιστημονική βάση πολλών οργάνων που χρησιμοποιεί η NASA. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τα αυξημένα επίπεδα αερίων του φαινομένου του θερμοκηπίου θα οδηγήσουν με μαθηματική ακρίβεια στην υπερθέρμανση του πλανήτη μας.

Πέραν των εκτενών άρθρων και ρεπορτάζ που φιλοξενούνται σχεδόν καθημερινά στον Τύπο και στα υπόλοιπα ΜΜΕ, πολλοί έγκριτοι επιστήμονες, ακτιβιστές, δημοσιογράφοι κι ερευνητές έχουν υπογραμμίσει μέσω των βιβλίων τους το μέγεθος του προβλήματος της κλιματικής αλλαγής και κατ’ επέκταση το αδιέξοδο που αυτή θα επιφέρει σε ολόκληρη την ανθρωπότητα. Επιλέγω και προτείνω πέντε βιβλία από αυτά θεωρώντας ότι αξίζουν την ανάγνωση και τη προσοχή μας.

1, «Αυτό αλλάζει τα πάντα» της Naomi Klein.
Ξεχάστε όσα νομίζετε ότι γνωρίζετε για την παγκόσμια υπερθέρμανση. Δεν ευθύνεται ο άνθρακας, απλά ο καπιταλισμός. Η Ναόμι Κλάιν αποκαλύπτει τους μύθους που συσκοτίζουν το δημόσιο διάλογο για το Κλίμα. Σας έχουν πει ότι η αγορά θα μας σώσει, όταν στην πραγματικότητα η αχαλίνωτη επιδίωξη του κέρδους και της οικονομικής μεγέθυνσης μας εξοντώνουν καθημερινά. Σας έχουν πει ότι είναι αδύνατον να απαλλαγούμε από τα ορυκτά καύσιμα, όταν στην πραγματικότητα αρκεί απλώς να παραβιάσουμε όλους τους κανόνες του εγχειριδίου της «ελεύθερης αγοράς»: να χαλιναγωγήσουμε την ισχύ των εταιρειών, να ανοικοδομήσουμε τις τοπικές οικονομίες και να ανακτήσουμε τον έλεγχο των δημοκρατιών μας. Σας έχουν πει ότι η ανθρωπότητα είναι υπερβολικά άπληστη και ιδιοτελής για να αρθεί στο ύψος αυτής της πρόκλησης. Στην πραγματικότητα, ο αγώνας για την επόμενη οικονομία διεξάγεται ήδη με επιτυχία σε ολόκληρο τον κόσμο, με τρόπους που εμπνέουν και εκπλήσσουν. Η κλιματική αλλαγή, υποστηρίζει η Κλάιν, ένα ηχηρό μήνυμα που μεταδίδεται με τη γλώσσα των πυρκαγιών, των πλημμυρών, των καταιγίδων και των ξηρασιών, αποτελεί ένα πολιτισμικό κάλεσμα αφύπνισης. Για να την αντιμετωπίσουμε δεν είναι αρκετό να χρησιμοποιούμε λαμπτήρες υψηλής ενεργειακής απόδοσης πρέπει να αλλάξουμε τον κόσμο, πριν ο κόσμος αλλάξει τόσο δραματικά, ώστε κανείς να μην είναι πλέον ασφαλής. Είτε θα κάνουμε άλμα είτε θα βυθιστούμε…

2 , «Κλίμα. Σταματήστε τώρα το έγκλημα» Συλλογικό.
Η απορρύθμιση του κλίματος σκοτώνει. Αναστατώνει τις ζωές εκατοντάδων εκατομμυρίων ανθρώπων, κυρίως των φτωχότερων και πλέον ευάλωτων πληθυσμών. Για να παραμείνει ο πλανήτης μας βιώσιμος, θα πρέπει να παραμείνει ανεκμετάλλευτο περίπου το 80% των γνωστών σήμερα αποθεμάτων ορυκτών καυσίμων.
Ωστόσο, σε καμία περίπτωση δεν βαδίζουμε προς αυτήν την κατεύθυνση. Παρά το γεγονός ότι η Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για το Κλίμα στο Παρίσι αποδείχθηκε κατά κοινή ομολογία αισθητά κατώτερη των περιστάσεων, καθώς τα κράτη εγκατέλειψαν το στόχο να επιχειρηθούν όλα όσα απαιτούνται για να μην ξεπεράσει η αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη τους 2°C, οι Ηνωμένες Πολιτείες του Ντόναλντ Τραμπ αποσύρονται από τη Συμφωνία για το Κλίμα, θεωρώντας την υπερβολικά περιοριστική για τα οικονομικά τους συμφέροντα.
Όμως, αν η αύξηση της θερμοκρασίας ξεπεράσει αυτό το επίπεδο, γίνονται πιθανά ακόμα και τα δυσμενέστερα σενάρια. Γι” αυτόν το λόγο, η κοινωνία των πολιτών απευθύνει έκκληση για κινητοποίηση και για τη δημιουργία ενός ευρύτατου κινήματος επανίδρυσης των κοινωνιών μας.
Το παρόν βιβλίο μεταφέρει τη φωνή προσωπικοτήτων από όλον τον κόσμο, ερευνητών που συνειδητοποιούν το αδιέξοδο προς το οποίο οδηγούμαστε σήμερα, αλλά επίσης και τις μαρτυρίες των αναρίθμητων θυμάτων, των κλιματικών προσφύγων και των συλλογικοτήτων που αγωνίζονται για να σταματήσουν τους μηχανισμούς που υπερθερμαίνουν τον πλανήτη. Όλοι αυτοί μας θυμίζουν την πραγματικότητα της κλιματικής αλλαγής που έχει δρομολογηθεί, την οδύνη και τις ανισότητες που προκαλεί, αλλά μας δείχνουν και τους δρόμους που θα πρέπει να ακολουθήσουμε για να κατορθώσουμε να ξεπεράσουμε την Εποχή των Ορυκτών Καυσίμων.

3, «Σύγχρονα θέματα φυσικών και ανθρωπογενών καταστροφών» Συλλογικό.
Ο συλλογικός τόμος εστιάζεται στους σύγχρονους κινδύνους (φυσικούς, τεχνολογικούς, ανθρωπογενείς) και τη διαχείρισή τους στο περιβάλλον της οικονομικής και κοινωνικής κρίσης.
Σε αυτό το πλαίσιο, αναφέρεται σε ένα ευρύ φάσμα κινδύνων και καταστροφών. Εξετάζει φυσικές επικινδυνότητες που αποτελούν αντικείμενο της πολιτικής προστασίας στην Ελλάδα, όπως ο σεισμός, οι πλημμύρες και οι δασικές πυρκαγιές. Αναφέρεται στο παγκόσμιο μεγάλο ζήτημα της κλιματικής αλλαγής και τους κινδύνους που συνδέονται με αυτήν, εστιάζοντας στην Ελλάδα. Παράλληλα αναδεικνύει μείζονες κοινωνικοοικονομικούς κινδύνους, όπως η επισιτιστική φτώχεια και η μετανάστευση.
Ειδικότερα, υιοθετώντας μια πολυεπιστημονική οπτική:
-Εξετάζει πώς η πρόσφατη κρίση οδηγεί σε μια νέα ιεράρχηση των κίνδυνων και μεταβάλλει τη γεωγραφία τους, επιδρώντας στις επικινδυνότητες, αυξάνοντας την έκθεση και την τρωτότητα, αλλάζοντας την πρόσληψη και αποδοχή τους
-Ασχολείται με τις αλλαγές προτεραιοτήτων αναφορικά με τη διαχείριση των κινδύνων και τη νέα ατζέντα πολιτικής τόσο σε αναπτυγμένες όσο και αναπτυσσόμενες χώρες.
-Αναστοχάζεται τη σύγχρονη διακυβέρνηση των κινδύνων και τον επαναπροσδιορισμό των ρόλων του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα και της κοινωνίας των πολιτών.
Το βιβλίο εντάσσεται στις γνωστικές περιοχές της διαχείρισης κινδύνων της πολιτικής προστασίας και της γεωγραφίας των καταστροφών. Γενικότερα απευθύνεται σε όσους και όσες ενδιαφέρονται για τους κινδύνους και τις καταστροφές στο σύγχρονο πλαίσιο.

4. «The Uninhabitable Earth : A Story of the Future» του David Wallace-Wells. (θα κυκλοφορήσει στα Ελληνικά το φθινόπωρο)
Είναι χειρότερο, πολύ χειρότερο από ό, τι νομίζετε.
Η βραδύτητα της κλιματικής αλλαγής είναι ένα παραμύθι, ίσως τόσο ολέθριο όσο αυτό που λέει ότι δεν συμβαίνει καθόλου!
Τις τελευταίες δεκαετίες, ο όρος «ανθρωπόκαινο»» έχει αναρριχηθεί στη λαϊκή φαντασία – ένα όνομα που δίνεται στη γεωλογική εποχή στην οποία ζούμε τώρα, η οποία ορίζεται από την ανθρώπινη παρέμβαση στη ζωή του πλανήτη.
Κάποιοι διαδηλώνουν, εφημερίδες κάνουν αφιερώματα και ντοκιμαντέρ μάς δείχνουν αποστεωμένες πολικές αρκούδες, αλλά στην πραγματικότητα οι υπόλοιποι έχουμε μεσάνυχτα. Από τα πολλά προβλήματα του κόσμου, υπάρχει ένα με το οποίο θα έπρεπε να ασχολούμαστε κάθε μέρα. Ένα, μέσα από το πρίσμα του οποίου θα έπρεπε να περνάει οτιδήποτε άλλο σκεφτόμαστε ή κάνουμε: το γεγονός ότι πλέον, για πρώτη φορά στην ιστορία της ανθρωπότητας, ζούμε σε έναν αλλιώτικο κόσμο από αυτόν που γνώρισε (και στον οποίο γεννήθηκε, εξελίχθηκε και ωρίμασε) ο ανθρώπινος πολιτισμός. Η ανθρωπότητα αναπτύχθηκε και ανέπτυξε τον πολιτισμό της προσαρμοσμένη σε ακριβώς αυτές τις συνθήκες, σε αυτές τις θερμοκρασίες, με αυτές τις ποσότητες βροχόπτωσης, σε εδάφη που μπορούσαν να υποστηρίξουν συγκεκριμένες καλλιέργειες, σε τοποθεσίες που αντιμετώπιζαν συγκεκριμένης συχνότητας και έντασης πλημμύρες, τυφώνες, πυρκαγιές ή άλλες καταστροφές. Αυτό τον κόσμο βρήκαμε, και χτίσαμε τον πολιτισμό μας στα μέτρα του ακριβώς. Αυτά τα μέτρα τώρα αλλάζουν….

5. «The Great Derangement : Climate Change and the Unthinkable» του Amitav Ghosh.
Σε αυτό το βιβλίο ο διάσημος Ινδός συγγραφέας Άμιταβ Γκος υ Αμιτάβ Γκος, ο διάσημος Ινδός συγγραφέας υποστηρίζει ότι μέρος της ανικανότητάς μας ως είδος να αντιδράσουμε όλοι μαζί από κοινού σε μια τέτοια κρίση είναι το ότι η ίδια η δομή των ιστοριών που έχουμε μάθει να χρησιμοποιούμε για να καταλαβαίνουμε τον κόσμο εδώ και χιλιετίες είναι ακατάλληλη για να αποτυπώσει τέτοιας κλίμακας απειλές. Μπορούμε να καταλάβουμε τους ανεμόμυλους που υποτίθεται ότι επιτίθενται στον Δον Κιχώτη ή τον μετεωρίτη που πάει να αντιμετωπίσει ο Μπρους Γουίλις, αλλά δεν μπορούμε να καταλάβουμε ή να εξηγήσουμε (ή να συζητήσουμε για) ένα αόρατο πλανητικό φαινόμενο που εξελίσσεται σε ορίζοντα δεκαετιών και για το οποίο ευθυνόμαστε σχεδόν όλοι μας σχεδόν το ίδιο. Οπότε πώς να συλλάβουμε την κλίμακα ενός τέτοιου προβλήματος, πώς να το χωνέψουμε και να το μετουσιώσουμε σε πολιτική απαίτηση για λύσεις σε πρωτόγνωρο, παγκόσμιο επίπεδο;

(πηγές : NASA, NewScientist, Καθημερινή, www.books.gr )

«Το στρώμα πάγου της Γροιλανδίας είναι πιθανόν να εξαλειφθεί [εντός 50 ετών], εκτός εάν γίνουν πολύ πιο σημαντικές μειώσεις των εκπομπών (των αερίων) από εκείνες που προβλέπονται [και θα είναι] πιθανώς μη αναστρέψιμες, αυτή είναι η προοπτική μιας νέας εποχής των παγετώνων» Jonathan Gregory ( κλιματολόγος του Πανεπιστημίου του Reading, τον Απρίλιο του 2004, σχολιάζοντας το γεγονός ότι κατά την τήξη, ο δεύτερος μεγαλύτερος πάγος στον κόσμο θα μπορούσε να αυξήσει τα επίπεδα της θάλασσας κατά 7 μέτρα, πλημμυρίζοντας τις περισσότερες παράκτιες περιοχές.)

Ειρήνη Μανδηλαρά.