Monthly Archives: Ιουνίου 2017

J.R.R.TOLKIEN «Η Ιστορία του Κουλέρβο» κι άλλες ιστορίες.

1

-«Η Ιστορία του Κουλέρβο»…

«Eλάτε να μιλήσουμε για τον λαμπρό λεβέντη,
τον Άχτι Σάαρελαϊνεν, της Λέμπης το βλαστάρι,
σε σπίτι αντρώθηκε ψηλό, στην αγκαλιά της μάνας,
εκεί στον κόλπο το βαθύ, στο μακρινό ακρωτήρι.
Έτρωγε ψάρια ο Kάουκκο και πέστροφες ο Άχτι,
κι έτσι μεγάλωσε γοργά κι έγινε παλικάρι,
έγινε όμορφος, ψηλός, στητός σαν κυπαρίσσι.
M’ αλάθητος δεν έγινε, κι έμπλεκε σε μπελάδες.
Ξενύχταγε και γύρναγε στων γυναικών τα πόδια,
σαν χόρευαν οι κορασιές, και οι μακρυμαλλούσες.»

Η «Kalevala» είναι το πιο μεταφρασμένο φινλανδικό λογοτεχνικό έργο. Έχει μεταφραστεί σε περισσότερες από 50 γλώσσες. Tο φινλανδικό αυτό έπος αποτελείται από 22.795 στίχους σε 50 κεφάλαια-ποιήματα κι έχει την αρχή του στη δημοτική ποίηση της Φινλανδίας. Έτσι όπως το γνωρίζουμε σήμερα, είναι δημιούργημα του γιατρού και μελετητή του φινλανδικού πολιτισμού Elias Lönnrot που έζησε από το 1802 ως το 1884. Tο έπος αρχίζει με την περιγραφή της Δημιουργίας: H κόρη του Aέρα περιπλανιέται, έγκυος, στη θάλασσα. Στο γόνατό της κτίζει τη φωλιά της μια πάπια και από τα κομμάτια των αυγών, που πέφτουν σπασμένα στη θάλασσα δημιουργούνται η ξηρά, ο ουρανός και τα αστέρια. H κόρη του Aέρα γεννά και τον πρώτο άνθρωπο, τον Bάιναμοϊνεν.(πηγή:Poetry Foundation)

Στα 1914, όταν ο Tolkien ήταν ακόμη στο Πανεπιστήμιο, σημαντικά επηρεασμένος από την παράδοση της επικής Φινλανδικής ποίησης και, πιο συγκεκριμένα, από το φινλανδικό ποίημα «Kalevala» ξεκίνησε τη συγγραφή μίας από τις πιο παλιές του ιστορίες με τίτλο «The Story of Kullervo». Σύμφωνα με τον βιογράφο του, John Garth, ο Tolkien «βρήκε τρομερά ελκυστικό “κάτι στον αέρα” αυτών των επικών στίχων που αναφερόταν σε μονομαχίες με μάγους του Βορρά και ερωτοχτυπημένους νέους, λάτρεις της μπύρας και ανθρώπους που άλλαζαν μορφές». Έτσι ξεκίνησε να διηγηθεί ξανά την ιστορία από τη δική του ματιά, πειραματιζόμενος με την πεζογραφία παρά με την ποίηση, χωρίς όμως να καταφέρει ποτέ να την τελειώσει.

Ο Kullervo, γιος του Kalervo, είναι ίσως ο πιο σκοτεινός και πιο τραγικός από όλους τους χαρακτήρες του JRR Tolkien. Ο «Hapless Kullervo», όπως τον ονόμασε ο Tolkien, είναι ένα άτυχο, παιδί ορφανό με υπερφυσικές δυνάμεις και μία τραγική μοίρα. Μεγαλωμένος στη γη του σκοτεινού μάγου Untamo, ο οποίος σκότωσε τον πατέρα του, απήγαγε τη μητέρα του και προσπάθησε τρεις φορές να τον σκοτώσει όταν ήταν ακόμα μικρό αγόρι, ο Kullervo πορεύεται μόνος του με αρωγό την αγάπη της δίδυμης αδελφής του Wanona και φυλασσόμενος τις μαγικές δυνάμεις του μαύρου σκύλου, του Musti. Όταν ο Kullervo πωλείται ως σκλάβος, ορκίζεται εκδίκηση στον Μάγο Untamo, αλλά θα μάθει ότι ακόμα και μέσα από την εκδίκηση δεν υπάρχει διαφυγή από τις πιο σκληρές μοίρες.
Η ιστορία αυτή καθαυτή στο πρωτότυπο καταλαμβάνει μόνο τις 40 από τις 166 σελίδες του βιβλίου, ενώ οι υπόλοιπες αφορούν δοκίμια και σχόλια του συγγραφέα. Η ίδια ιστορία δεν ολοκληρώνεται ποτέ και μόνο βασιζόμενοι στο χειρόγραφο του συγγραφέα, που μας δίνει το βασικό της περίγραμμα, υποθέτουμε πως επιθυμούσε ο Tolkien να τελειώσει. Σε Ευρώπη κι Αμερική «Η Ιστορία του Κουλέρβο» κυκλοφόρησε το φθινόπωρο του 2015. Στην Ελληνική της μετάφραση την άνοιξη του 2017.

-…κι άλλες ιστορίες!

The Hobbit, The Lord of the Rings, The Silmarillion, The Legend of Sigurd and Gudrún, The Children of Húrin, το άρτι εκδοθέν στο πρωτότυπο Beren and Lúthien κλπ.έχουν αγαπηθεί από εκατομμύρια αναγνώστες σε ολόκληρο τον κόσμο, ιδιαιτέρως από τους λάτρεις της Φανταστικής Λογοτεχνίας. Από πού όμως αντλούσε ο Tolkien τις ιστορίες και τους ήρωες του;

Από μικροί ο ίδιος κι ο αδελφός του Hilary αρέσκονταν στο να επινοούν μυστικές γλώσσες, με τις οποίες ήθελαν να διηγούνται τις φανταστικές ιστορίες τους. Το γράψιμο του Tolkien αναμφίβολα επηρεάστηκε έντονα κι από τις προσωπικές του εμπειρίες με πολλούς τρόπους. Το ότι έχασε το πατέρα του σε ηλικία 3 ετών και το ότι κόντεψε να χάσει τη γυναίκα που ερωτεύτηκε από τις οργίλες αντιρρήσεις του πατέρα της, τον οδήγησε στο να δημιουργήσει ήρωες που έχαναν τους γονείς ή τα παιδιά τους και τους αγαπημένους τους.
Η συμμετοχή του στο Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο κι ιδιαιτέρως στη Μάχη του Somme όπου οι απώλειες του Βρετανικού Στρατού ανήλθαν σε 400.000 στρατιώτες, υπήρξε καταλυτική. Το Somme μετέτρεψε τη λογοτεχνική Μόρντορ σε ένα από τα πιο καταστρεπτικά πεδία μάχης κι οι στρατιώτες της δεν ήταν τίποτα παραπάνω από αναλώσιμοι αριθμοί. Ο αγώνας, του να ελευθερωθεί ο κόσμος (Έντορας, Ρόχαν, Μίνας Τίριθ, Γκόντορ κλπ) από την κυριαρχία σκοτεινών ηγεμόνων (Σάουρον, Σάρουμαν), που ήθελαν να υποδουλώσουν όλα τα ελεύθερα, ορθολογικά πλάσματα, έγινε κοινό θέμα σε πολλές ιστορίες της «Μέσης Γης».

Πολλοί αναγνώστες διερωτούνται από που εμπνεύστηκε ο Tolkien τα χόμπιτς (hobbits). Μελετητές του τα συγκρίνουν με τα κουνέλια (rabbits) αν κι οι συνήθειες τους, ο τρόπος ζωής των χόμπιτς παραπέμπουν στους … ασβούς!!! Σε ηλικία 4 ετών ο Tolkien και μετά το θάνατο του πατέρα του μετακομίζει μαζί με τη μητέρα και τον αδελφό του στο Μπέρμιγχαμ και κατόπιν στο χωριό Sarehole. Το Sarehole όπως και το λογοτεχνικό Hobbiton είχαν ένα μύλο αλέσεως καλαμποκιού δίπλα στο νερό. Σε μία επιστολή που είχε στείλει ο συγγραφέας στους εκδότες του ανάφερε πως το Shire, η ευρύτερη περιοχή όπου κατοικούσαν τα hobbits, ήταν πάνω κάτω το πραγματικό χωριό Warwickshire στη Βικτωριανή εποχή του 1897.

Το 1929 ως καθηγητής των Αγγλοσαξονικών σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης επισκέφτηκε μία αρχαιολογική ανασκαφή ενός Ρωμαϊκού Τέμπλου στο Dwarf’s Hill (Λόφος του Νάνου). Θεωρείται πως εκεί του είπαν για ένα χρυσό δαχτυλίδι που βρέθηκε στο Hampshire field στα 1785, που συνδέονταν με μία Ρωμαϊκή κατάρα γραμμένη σε ένα αρχαίο δίσκο που βρέθηκε στο Dwarf’s Hill! Πιστεύεται πως ο Tolkien ξεκίνησε τη συγγραφή του The Hobbit ένα χρόνο αργότερα, όπου αναφέρει πως ένα halfling βρίσκει τυχαία ένα καταραμένο δαχτυλίδι!

Οι λογοτεχικοί Δύο Πύργοι του πολλοί πιστεύουν πως σχεδιάστηκαν σύμφωνα με το Perly’s Folly και τον πύργο Waterworks στο προάστιο Edgbaston του Μπέρμιγχαμ, όπου ο Tolkien έζησε ως αγόρι. Επιπλέον, ο φωτισμένος πύργος ρολογιού στο Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ, ορατός σε όλη την πόλη, θεωρείται ως η έμπνευση για φοβερό, χωρίς βλέφαρα Μάτι του Σάουρον. Το 1911 ο Tolkien ταξίδεψε στην Ελβετία εκεί όπου η κοιλάδα του Lauterbrunnen γέννησε το λογοτεχνικό Rivendell, τη χώρα των Ξωτικών.
(πηγές: bbc και middle earth blog)

Δύο ήταν οι μεγάλες αγάπες του Tolkien. Η φιλολογία κι η γλώσσα. Ειδικεύτηκε στην Αγγλική φιλολογία στο πανεπιστήμιο και το 1915 αποφοίτησε με ειδικό μάθημα τα Αρχαία Σκανδιναβικά. Από το 1918 εργάζεται για τη σύνταξη του Νέου Λεξικού της Αγγλικής (New English Dictionary) Έμαθε Λατινικά, Γαλλικά και Γερμανικά από τη μητέρα του, και όσο βρισκόταν στο σχολείο έμαθε Μεσαιωνικά Αγγλικά, Αρχαία Αγγλικά, Φινλανδικά, Γοτθικά, Αρχαία Ελληνικά, Ιταλικά, Αρχαία Σκανδιναβικά, Ισπανικά,Ουαλικά και Μεσαιωνικά Ουαλικά! Λάτρευε να κατασκευάζει γλώσσες. Οι πιο αναπτυγμένες από τις 7 γλώσσες του, είναι η Κουένυα κι η Σίνταριν. Ειδικά η Κουένυα φωνολογικά βασίστηκε στα Λατινικά, με στοιχεία από Φινλανδικά, Ουαλικά, Αγγλικά και Αρχαία Ελληνικά. Ο Tolkien αγαπήθηκε κυρίως για τα έργα του «Το Χόμπιτ» κι «Ο Άρχοντας των Δακτυλιδιών» τα οποία συνολικά έχουν πουλήσει 250 εκατομμύρια αντίτυπα!

Στην Ελληνική γλώσσα έχουν μεταφραστεί τα έργα του:
Η Ιστορία του Κουλέρβο, εκδ. Κέδρος 2017,Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών Η Συντροφιά του Δαχτυλιδιού εκδ.Κέδρος 2012, Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών Οι Δύο Πύργοι εκδ.Κέδρος 2012, Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών Η Επιστροφή του Βασιλιά εκδ.Κέδρος 2012, Χόμπιτ εκδ.Κέδρος 2012, O θρύλος του Ζίγκουρντ και της Γκούντρουν εκδ. Αίολος 2009, Τα παιδιά του Χούριν εκδ.Αίολος 2007, Οι επιστολές του Τζ. Ρ. Ρ. Τόλκιν εκδ.Αίολος 2006, Γράμματα από τον Άι-Βασίλη εκδ.Αίολος 2002, Ο Σιδεράς του Μεγάλου Δασοχωριού εκδ.Αίολος 2002,Ποίηματα (τρίτομο) εκδ.Αίολος 2001, Ατέλειωτες Ιστορίες εκδ.Αίολος 2000, Ροβεράντομ εκδ. Αίολος 2000 , Το Σιρμαρίλλιον εκδ.Αίολος 1996

«Άπιστος είναι αυτός που σε αποχαιρετά όταν ο δρόμος σκοτεινιάζει» J.R.R Tolkien.

Ειρήνη Μανδηλαρά.