Monthly Archives: Απριλίου 2017

Nuccio Ordine «Οι Κλασικοί στη ζωή μας. Μία μικρή ιδανική βιβλιοθήκη.»

Σ1

Στις 280 σελίδες της (Ελληνόγλωσσης) αυτής έκδοσης φιλοξενούνται 50 αποσπάσματα γνωστών και λιγότερο γνωστών κλασικών κειμένων επιλεγμένα από τον καθηγητή της Ιταλικής Λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο της Καλαβρίας Νούτσιο Όρντινε. Στις πρώτες 69 σελίδες του βιβλίου απλώνεται μία εκτενέστατη εισαγωγή, με την οποία ο Όρντινε -είναι η αλήθεια- πως πείθει και τους πιο διστακτικούς αναγνώστες για την αναγκαιότητα της μελέτης των κλασικών κειμένων. «Η επιλογή αποσπασμάτων την οποία προτείνω, όπως έχω ήδη πει, αφορά μία σειρά από κείμενα που αγάπησα στη διάρκεια της ζωής μου και μοιράστηκα με τους φοιτητές μου, επιδιώκοντας να τους δείξω πως οι κλασικοί μπορούν να απαντήσουν ακόμη και σήμερα στα ερωτήματα μας και να αποδειχτούν ένα πολύτιμο γνωστικό εργαλείο. Πράγματι οι κλασικοί μας βοηθούν στη ζωή μας γιατί έχουν πολλά να μας πουν για τη τέχνη της ζωής και το πώς να αντισταθούμε στη δικτατορία του κέρδους και του ωφελιμισμού».

Τα υπέροχα αυτά αποσπάσματα-διαμάντια από τη Παγκόσμια Λογοτεχνία όλων των χωρών κι όλων των εποχών τυπώνονται ως εξής : στην αριστερή σελίδα του βιβλίου παρατίθεται το πρωτότυπο κείμενο, στην δεξιά σελίδα η μετάφραση του κειμένου κι έπειτα ακολουθούν δύο σελίδες με τη προσωπική, περιεκτική ανάλυση του συγγραφέα προκαλώντας σχεδόν πάντα στον αναγνώστη την επιθυμία της περαιτέρω ανάγνωσης και μελέτης! Έτσι έχουμε μία πρώτης τάξεως ευκαιρία να «γνωρίσουμε» από λίγο πιο κοντά πολλούς από τους κλασικούς συγγραφείς, οι οποίοι δημιούργησαν ή και διαμόρφωσαν αυτό που σήμερα ονομάζουμε ελεύθερη δυτική σκέψη και πολιτισμό. Αυτοί είναι οι παλαιοί κι οι μοντέρνοι κλασικοί που μέσω των αποσπασμάτων του ο Όρντινε, μας καλεί να βυθιστούμε σε ολόκληρο το έργο τους: Αϊνστάιν, Αλτσιάτο, Αριόστο, Ατσέττο, Βοκάκιος, Γιουρσενάρ, Γκαίτε, Γκαρσία Μάρκες, Γκουιτσαρντίνι, Γκρασιάν, Θερβάντες, Ιπποκράτης, Καβάφης, Καλβίνο, Λέβι, Μακιαβέλλι, Μανν, Μάστερς, Μίγουος, Μολιέρος, Μονταίνιος, Μοντάλε, Μοντεσκιέ, Μπαλζάκ, Μπέλλι, Μπόρχες, Μπρούνο, Μωπασσάν, Νταν, Ντηφόου, Ντίκενς, Όμηρος, Πεσσόα, Πλάτων, Πλαύτος, Ραμπελαί, Ρίλκε, Ροστάν, Ρουτίλιος Ναματιανός, Σαίντ-Εξυπερύ, Σαίξπηρ, Στιούαρτ Μίλλ, Σουίφτ, Τάσσο, Τζόνσον, Τσβάιχ, Φλωμπέρ και Χικμέτ.

Το παρόν βιβλίο θα μπορούσαμε να πούμε, πως είναι μία συνέχεια τρόπο τινά του παγκόσμιου bestseller του συγγραφέα «Χρησιμότητα του Αχρήστου». Όπως και στη «Χρησιμότητα του Αχρήστου» έτσι κι εδώ μέσω των λογοτεχνικών αποσπασμάτων ο Όρντινε μας μιλάει για τη χρησιμότητα της γνώσης, η οποία δεν έχει καμία άμεση μετάφραση κι αναγωγή σε συγκεκριμένα πρακτικά οφέλη. Το είδος των πραγμάτων που μας κάνουν καλύτερους ανθρώπους, δεν φέρουν πάντα μία αυστηρή κι άμεση υλική ετικέτα. Ο Όρντινε ουσιαστικά μας μιλά για τις ανθρωπιστικές επιστήμες, τη φιλοσοφία, τη ποίηση, τη λογοτεχνία που με τα υψηλά νοήματα τους κι όλες εκείνες τις αρχές που προάγουν, δύναται να μας αποσυνδέσουν από το σύνηθες και σύγχρονο αυτονόητο του «κερδίζουμε χρήματα από αυτό». Ο συγγραφέας υποστηρίζει πως αν δεν διασώσουμε τους κλασικούς και το σχολείο, οι κλασικοί και το σχολείο δεν θα μπορέσουν να μας σώσουν. Μας προτρέπει να μην μελετούμε τους κλασικούς μόνο για να περάσουμε τις σχολικές εξετάσεις. Απορεί γιατί ενώ στη Κορέα αυξάνουν τις χρηματοδοτήσεις των ανθρωπιστικών μαθημάτων σημειώνοντας πως αποτελούν εξαιρετική πηγή καλλιέργειας και φαντασίας, η Ευρώπη ξεχνά τις πολιτισμικές της ρίζες κι αφανίζει προοδευτικά την μελέτη των αρχαίων γλωσσών της, της λογοτεχνίας, της φιλοσοφίας και της τέχνης.

Ο Όρντινε αφιερώνει στην εισαγωγή του βιβλίου του ένα κεφάλαιο για το θέμα της αλληλεγγύης στην σημερινή Ευρώπη, όπου αναφέρεται εκτενώς στην Ελληνική κρίση και τον απρεπή τρόπο αντιμετώπισης της από τα κράτη μέλη της Ε.Ε, ιδιαιτέρως από τη Γερμανία. Είναι προφανής η τεράστια σύγκρουση συμφερόντων εντός της Ευρωπαϊκής Ηπείρου, υποστηρίζει ο συγγραφέας αλλά και το πώς χωρίς αλληλεγγύη μεταξύ των Εθνών δεν μπορεί να υπάρξει αληθινή Ευρώπη. Για να αντιληφθούμε το τεράστιο σφάλμα στο οποίο έχουμε περιπέσει, ο Όρντινε μας παραπέμπει σε ένα απόσπασμα του κλασικού Μοντεσκιέ: « Αν μάθαινα κάτι που θα μου ήταν χρήσιμο αλλά αποδεικνυόταν επιβλαβές για την οικογένεια μου, θα το έδιωχνα από το μυαλό μου. Αν μάθαινα κάτι χρήσιμο για την οικογένεια μου αλλά όχι για την πατρίδα μου, θα προσπαθούσα να το ξεχάσω. Αν μάθαινα κάτι χρήσιμο για την πατρίδα μου αλλά βλαβερό για την Ευρώπη, ή χρήσιμο για την Ευρώπη αλλά βλαβερό για το ανθρώπινο γένος, θα το θεωρούσα έγκλημα.»

Κατά τον Όρντινε για να διαμορφώσουμε «αιρετικούς πολίτες» κι όχι υπάκουα πρόβατα, πρέπει να ξεκινήσουμε από τους κλασικούς κι από το σχολείο σε όλες του τις βαθμίδες. Όλες εκείνες οι γνώσεις που θεμελίωσαν οι κλασικοί και μας τις κληρονόμησαν και που αδίκως σήμερα θεωρούνται «άχρηστες»: η λογοτεχνία, η φιλοσοφία , η μουσική, η τέχνη, η βασική επιστημονική έρευνα είναι που θα διαμορφώσουν τη νέα γενιά των πολιτών. «Όλα εξαρτώνται από το πρώτο κουμπί. Αν το ράψεις στη λάθος κουμπότρυπα, αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα να συνεχίσεις ανεπανόρθωτα να κουμπώνεις το ένα σφάλμα μετά το άλλο» Τζορντάνο Μπρούνο.

Ειρήνη Μανδηλαρά.